Indietro

ⓘ Sistema Solar. El Sistema Solar lè l sistéma planetàre riferìt al Sul e del quàl fà part apò la nòsta Tèra. Lè furmàt de töta na varietà de còrp celèscc mantign ..



Sistema Solar
                                     

ⓘ Sistema Solar

El Sistema Solar lè l sistéma planetàre riferìt al Sul e del quàl fà part apò la nòsta Tèra. Lè furmàt de töta na varietà de còrp celèscc mantignìcc en òrbita entùren al Sul de la sò fórsa de gravità.

I ogècc piö gròs che gìra entùren al Sul i è ciamàcc pianéti e segont le clasificasiù de lÜniù Astronòmica Internasiunàla i è òt. Chèsti, ensèma ai sò satèliti, ai pianéti nani e a miliàrdi de óter ogècc minùr compagn de i asteròidi, le cométe, i meteoròidi e chèla che vé ciamàda la pólver intertplanetària i fùrma el Sistema Solar.

En ùrden de distànsa del Sul i òt pianéti i è: Mercurio, Venere, Tèra, Marte, Giove, Saturno, Urano e Nettuno.

Sìch óter ogècc i è stacc clasificàcc come pianéti nàni: Cerere, che l se tróa endèla fàsa dei asteròidi, Plutone nfìna al 2008 lìa cunsideràt pò a lü n pianéta, Haumea, Makemake, e Eris.

                                     

1. Sistema Solar intèrno

Lè l nòm che se ghe dà la regiù de spàsio che töl dét i pianéti ruciùs e i asteròidi. I è cumpunìcc perlopiö de silicàcc e metài, i ogècc del sistéma solàr intèrno i se tróa arènt al Sul, tat che l ràgio de chèsta regiù lè piö cürt che nó la distànsa che ghè ntra lòrbita de Giove e chèla de Saturno.

                                     

1.1. Sistema Solar intèrno Pianeti terèstri

Del Sistéma Solàr intèrno fà part i pianéti ciamàcc terèstri - per vìa de le caraterìstiche che se nsomèa presapóch a chèle de la Tèra - che i è Mercurio, Venere, Tèra e Marte. Chèsti pianéti i gha na cumpuzisiù ruciùza, póch Téra giü, Màrte du o nisü Mercurio e Venere i ghe nha gne ü satèliti natürài. Stabilìt come ünità de mizüra lUnità Astronòmica UA pari la distànsa média del Sul la Tèra, lòrbita de Mercùrio lè a 0.4 UA del Sul, chèla de Venere a 0.7UA, la Tèra a 1 UA e Marte a 1.6 UA.

                                     

1.2. Sistema Solar intèrno Fàsa principàla

Ntra le 2.3 le 3.3 UA, cioè ntra le òrbite de Marte de Giove, se tróa la Fàsa Principàla, na sintüra de còrp ruciùs ciamàcc asteròidi de dimensiù diferènte che pöl nà de sentenér de chilòmetri a póch ghèi. Ntra chèsti còrp ghe nè apéna giü, el piö grant, che vé clasificàt come n pianéta nàno, lè ciamàt Cerere. Ghe nè amò vergü però che semài che vegnarà demustràt che i è n equilìbrio idrostàtich i pödarà véser clasificàcc pò a lur come pianeti nani, compagn de i asteròidi Vesta e Igea. Se pènsa che töcc chèi ogècc ché i sàpe rèscc de la formasiù del Sistema Solar che ghè mìa riàt a fundìs ensèma per vìa de la nterferènsa de la fórsa gravitasiunàla de Giove.

                                     

2. Sistéma solàr estèrno

I ogècc principài che fà part del sistéma solàr estèrno i è i pianéti clasificàcc come giganti gasus e i sò satèliti natürài, vergü dei quài i gha dimensiù plantàrie. En chèsta regiù òrbita però pò na fàsa de cométe de le quàle fà part i ogècc ciamàcc centàuri. I còrp sòlidi de chèsta regiù i è cumpunìcc de na quantità piö àlta de elemèncc volàtii compagn de laiva, lamonìaca e l metàno en confrónt ai ogècc ruciùs del sistéma solàr intèrno.

                                     

2.1. Sistéma solàr estèrno Gigànti gasùs

I quàter gigànti gasùs estèrni töcc ensèma i costetöés el 99% de la màsa cunusìda che ghe gìra entùren al Sul. Giove 5.2 UA e Saturno 9.5 UA i è furmàcc perlopiö de idrogeno e elio; Urano 19.6 UA e Netuno 30 UA i gha na percentuàl de giàs piö grànda. Ghè dei astrònomi che i preferés cunsiderài de na categurìa de per sò cönt, chèla dei "giganti de giàs". Töcc quàte chèsti pianéti i gha na formasiù a anèi, chèi piö famùs i è chèi de Satùrno che i è i ünich che se pöl oservà de la Tèra sènsa strümèncc tròp sufisticàcc.

                                     

2.2. Sistéma solàr estèrno Centauri

I centauri i è corp celèst che se tróa ntra le 9 le 30 UA, e che òrbita endela regiù che se tróa ntra Giove e Netuno. El piö grant de chèsti ogècc che se conós lè ciamàt Cariclo e l gha n diametro de presapóch 250 km. El prim a éser stat scuprìt envéce lè ciamàt Chirone e lè stat clasificàt come cometa 95P perchè l se compórta compagn de chèste quan che le ghe và derènt al Sul.

                                     

3. Ogècc Transnetünià

La zòna de là de Netuno lè ciamàda "regiù transnetüniàna" e lè amò perlopiö inespluràda. Par che la sàpe popolàda de ogècc "pesègn" el piö grant el gha diàmetro che lè na quinta part de chèl de la tèra, e na màsa n bèl pó de méno de chèla de la Lüna, cumpunìcc perlopiö de gias e córne.

                                     

3.1. Ogècc Transnetünià Fàsa de Kuiper

La fasa de Kuiper lè n anèl de detrìcc che se nsomèa a chèla de la fàsa principàla de asteròidi, ma cumpunìda perlopiö de gias. La töl dét na regiù cumprindìda ntra le 30 le 50 UA de distànsa del Sul. En chèsta regiù se tróa còrp pesègn aisebé che chèi piö grancc ntra de chèsti, compagn de chèi cunusìcc come Quaoar, Varuna e Orcus, i pödarès véser riclasificàcc come pianeti nani. Se stéma che ndela fàsa de Kuiper ghe sàpe alméno 100 000 ogècc conden diàmetro piö grant de 50 km, ma la màsa de töcc chèsti la rìa mìa na décima part de la masa de la tèra. Tacc de chèsti ogècc i gha i sò satèliti natüràli e i piö tacc i òrbita sö pià mìa paraléi a chèl de leclìtica.

I ogècc de la fàsa de Kuiper i pöl véser presapóch dividìcc en dò categurìe: chèi "clasich" e chèi "resonàncc" plütì e twotì. I ogècc resonàncc i gha le òrbite ligàde a chèla de Netuno le òrbite dei plütì i è n rapórt de 2:3, chèle dei twotì i è n rapórt de 1:2. Plutóne 39 UA, che nfìna a mìa tat tép fà lìa cunsideràt chèl dei nof dei pianéti che gìra entùren al Sul e che de póch en sà lè stat riclasificàt come pianeta nano, el fà part de chèsta categurìa e l gha n raport de resunànsa de 2:3 en rapórt a Netuno.

I ogècc clàsich envéce i gha nisü tìpo de resonànsa co Netuno se i càta endèna fàsa che và de le 39.4 UA a le 47.7 UA de distànsa del Sul. I ogècc clàsich de la fàsa de Kuiper i è stacc clasificàcc come cubewà dopo che ghè stat scuprìt el prim ogèt de chèsta sórt, 15760 1992 QB1.Haumea 43.34 UA, e Makemake 45.79 UA i è i ogècc piö grancc de la fàsa de Kuiper clàsica.



                                     

3.2. Ogècc Transnetünià Disch sparnegàt

El disch sparnegàt el se sormónta la fàsa de Kuiper, ma l rìa en bèl tòch piö nglià nvèrs lestèrno del Sistema Solar. Se pènsa che de chèsta regiù rìe le cométe de perìot bréf. I stüdiùs de astronomìa i pènsa che i ogècc del disch sparnegàt i sàpe stacc spuciàcc vers dele òrbite mìa regolàre de lenflüènsa gravitasiunàla de la migrasiù nvèrs lestèrno de Netùno. Tacc de chèsti ogècc i gha el pereéle dedét de la fàsa de Kuiper, ma l sò Aféle el pöl troàs pò a 150 UA del Sul. En piö, le òrbite de chèsti ogècc i è n grant inclinàde en confrónt al pià de leclìtica, de spès adiritüra perpendicolàre a chèsta. Eris 68 UA lè l piö grant dei ogècc del disch sparnegàt e lè de póch piö grant de Plutone.

                                     

4. Nìgol de Oort

Lè na regiù ipotética e mai oservàda per vìa de la scàrsa lüminuzità, de ndoche se pènsa pöde rià le cométe de perìot lónch compagn de la Hale-Bopp e la Hyakutake. La sarès dividìda en dò regiù, chèla intèrna, de fùrma toroidàla colocàda ntra 2000 UA e 20000 UA e chèla estèrna de fùrma sférica colocàda amò piö delóns, ntra 20000 e 50000 UA. Lipòtezi de la sò ezistènsa lè stàda fàda per spiegà lurìgin e la stória de le cométe che gha n perìot. Sedna lè n ogèt de dimensiù piö o méno pari a 2/3 de Plutone che segónt i sò scupridùr el pödarès apartègner al nìgol de Oort perchè lè tròp delóns per véser cunsideràt part de la fàsa de Kuiper, però sö chèsta enterpretasiù ghè mìa tata concordànsa.

                                     

5. Puzisiù

La galàsia de la quàla l fa part el nòst sistéma solàr lè ciamàda Vìa Làtea o a leèl popolàr Stràda de San Giàcom e lè na galàsia a fùrma de spiràl sbaràda, cioè na strütüra cumpunìda de n nùcleo centràl streersàt de formasiù a sbàra de la quàla part du bras a spiràl che gha n andamènt logarìtmich. El Sul el se tróa söl bras ciamàt Uriù-Cigno Orion-Cygnus arm a presapóch 25000/28000 agn lùce del cèntro de la galàsia.

Free and no ads
no need to download or install

Pino - logical board game which is based on tactics and strategy. In general this is a remix of chess, checkers and corners. The game develops imagination, concentration, teaches how to solve tasks, plan their own actions and of course to think logically. It does not matter how much pieces you have, the main thing is how they are placement!

online intellectual game →